Dolandırıcılık
Sahte bir işe alımcı veya sahte iş teklifi nasıl anlaşılır?
Kısa cevap
Bir işe alımcı sizinle hiç beklemediğiniz bir anda SMS, WhatsApp veya Telegram üzerinden iletişime geçiyorsa, basit bir iş için yüksek ücret teklif ediyorsa, gerçek bir mülakat yapmadan sizi işe alıyorsa ya da para ödemenizi, çek bozdurmanızı veya ekipman almanızı istiyorsa büyük ihtimalle sahtedir. Kontrol etmek için şirketin resmi kariyer sayfasını kendiniz bulun, e-postanın şirketin gerçek alan adından geldiğini doğrulayın ve şirketin santralini arayıp bu kişinin orada çalışıp çalışmadığını sorun. Bir işe girmek için asla para ödemeyin.
Önemli rakamlar
- 362,9 milyon dolar2025'te FBI'a 24.688 şikâyette bildirilen iş dolandırıcılığı kaybıFBI IC3 2025 Internet Crime Report
- 3 kişiden 1'i2025'te bir iş veya iş fırsatı dolandırıcılığında para kaybedenlerden, olayın sosyal medyada başladığını söyleyenlerin oranıFTC Data Spotlight, Nisan 2026
- 90 milyon dolardan 501 milyon dolara2020'den 2024'e FTC'ye bildirilen iş ve istihdam ajansı dolandırıcılığı kayıplarındaki artışFTC, Mart 2025
- %2372025'te Lloyds Bank'taki ön ödemeli iş dolandırıcılığı vakalarındaki artış; ortalama kayıp 1.420 sterlinLloyds Bank, Ağustos 2025
Bir işe alımcı size neredeyse fazla iyi görünen bir pozisyon için yazdı: uzaktan, esnek, iyi maaşlı ve hızlı ilerlemek istiyorlar. Belki mesaj SMS veya WhatsApp ile geldi. Belki de büyük bir şirketin logosunu taşıyan özenli bir LinkedIn profili. Gerçek bir fırsatı kaçırmak istemezsiniz, ama kimliğinizi, banka bilgilerinizi veya paranızı bir yabancıya da teslim etmek istemezsiniz. Asıl soru şu: sahte iş teklifi nasıl anlaşılır?
Risk gerçek. İnsanlar 2025'te FBI'a 24.688 şikâyette 362,9 milyon dolarlık iş dolandırıcılığı kaybı bildirdi. BBB'nin 2025 Risk Raporu, iş dolandırıcılığını en riskli ikinci dolandırıcılık türü olarak sıraladı; ödeme yapanların medyan kaybı 1.000 dolardı. Gerçek bir işe alımcıyı sahtesinden nasıl ayıracağınızı ve bunu yaklaşık beş dakikada nasıl kontrol edeceğinizi aşağıda bulabilirsiniz.
Bir işe alımcının sahte olduğunu nasıl anlarsınız?
Sahte bir işe alımcı genellikle gerçek bir işe alım sürecinin atlayamayacağı adımları atlar: başvuru, gerçek bir mülakat, doğrulanabilir bir şirket e-postası ve tekliften önce değil sonra gelen evraklar. Gerçek işe alımcılar kontrol edilmekten çekinmez. Sahte olanlar ise hızlı karar vermenizi ve bir sohbet uygulamasının içinde kalmanızı ister.
- Hiç başvurmadığınız bir iş için ilk onlar size SMS, WhatsApp, Telegram veya sosyal medyadan özel mesajla ulaştı.
- Belirsiz ve basit bir iş için ücret yüksek: “uygulama optimizasyonu”, “ürün öne çıkarma”, otel puanlama, video beğenme.
- Kısa bir sohbetin ardından, görüntülü mülakat olmadan ya da yalnızca “yazılı mülakatla” işe alındınız.
- E-posta şirketin kendi alan adından değil, Gmail, Outlook veya benzer görünen bir alan adından geliyor.
- Eğitim, başlangıç paketi, yazılım, geçmiş kontrolü veya vize için para ödemenizi istiyorlar.
- “Kendi tedarikçilerinden” ekipman almanız için size çek gönderiyorlar.
- Yazılı bir teklif gelmeden T.C. kimlik numaranızı (ABD'de Social Security, Birleşik Krallık'ta National Insurance numarası), kimliğinizin fotoğrafını veya banka bilgilerinizi istiyorlar.
- Gönderdikleri bir bağlantıdan uygulama, kodlama testi veya “görüntülü görüşme düzeltmesi” indirmenizi istiyorlar.
- Konuyu gizli tutmanız, bugün karar vermeniz veya iş sitesinden çıkıp bir sohbet uygulamasına geçmeniz için baskı yapıyorlar.
ABD Federal Ticaret Komisyonu FTC'nin kuralı akılda tutulması en kolay olanı: “Para kazanmak veya iş bulmak için asla para ödemeyin.”
Gerçek işe alımcılar WhatsApp'tan veya SMS ile ulaşır mı?
Gerçek bir işe alımcı, siz başvurduktan veya onunla görüştükten sonra size SMS ya da WhatsApp ile yazabilir, ama bilinmeyen bir numaradan gelen beklenmedik bir iş teklifi neredeyse her zaman dolandırıcılıktır. FTC'nin Nisan 2026 uyarısı bunu açıkça söylüyor: gerçek işverenler size bu şekilde genel, beklenmedik iş mesajlarıyla ulaşmaz. “EVET” veya “İLGİLENİYORUM” diye cevap vermeyin; bu yalnızca numaranızın aktif olduğunu doğrular.
İş dolandırıcılıklarının çoğu sosyal medyada başlar. FTC, 2025'te bir iş veya iş fırsatı dolandırıcılığında para kaybeden her üç kişiden birinin olayın sosyal medyada başladığını söylediğini tespit etti. Birleşik Krallık'ta Lloyds Bank, iş dolandırıcılığı vakalarının %53'ünün sosyal medyada başladığını ve çoğunun Telegram veya WhatsApp'a taşındığını buldu.
FTC ve banka uyarılarından uyarlanmış tipik bir açılış mesajı:
Merhaba, ben bir insan kaynakları ajansından Emma. Profiliniz evden yapılabilecek yarı zamanlı bir pozisyonla birebir uyuşuyor. Günde 60 dakika, günlük 150 ile 400 dolar arası kazanç, ödemeler haftalık. Detayları WhatsApp'tan iletebilir miyim?
Görev dolandırıcılığı (task scam) nedir?
Görev dolandırıcılığı, tekrarlayan internet “görevleri” için size küçük ödemeler yapılan, ardından daha fazla iş açmak veya “kazandığınızı” çekmek için kendi paranızı, genellikle kripto para, yatırmanızın istendiği sahte bir iştir. FTC'nin takip ettiği en hızlı büyüyen iş dolandırıcılığı türüdür. Görev dolandırıcılıkları, FTC'nin 2020 iş dolandırıcılığı bildirimlerinden oluşan örneklemde hiç yoktu, ama 2024'ün ilk yarısında iş dolandırıcılığı bildirimlerinin %38,8'ini, yaklaşık 20.000 bildirimi oluşturdu.
Senaryo hep benzerdir. Şık bir panele giriş bilgileri alırsınız. Bir “eğitmen” size görev setlerini gösterir. Güven kazanmak için başta 5 ila 20 dolarlık gerçek bir ödeme alabilirsiniz. Sonra bir “kombo görev” bakiyenizi eksiye düşürür ve devam etmek için bakiyeyi tamamlamanız istenir. Her yatırım yeni bir ücrete yol açar. Ekrandaki bakiye hiçbir zaman gerçek değildi.
Bir iş size çek gönderiyorsa dolandırıcılık mıdır?
Evet, eğer çeki hesabınıza yatırıp paranın bir kısmını bir tedarikçiye, bir “iş arkadaşına” veya hediye kartı olarak göndermeniz isteniyorsa. FTC'ye göre çek karşılıksız çıkar, çoğu zaman bankanız parayı kullanılabilir gösterdikten günler sonra, ve tutarın tamamını bankaya borçlanırsınız. Gerçek işverenler ekipmanı doğrudan sizin için alır ya da siz aldıktan sonra bedelini maaş bordrosu üzerinden öder.
Sahte çek dolandırıcılığının iki yakın akrabası var: yeniden gönderim (paketleri teslim alıp başka adreslere göndermek; FTC'ye göre bu asla gerçek bir iş değildir) ve ödeme aracılığı (hesabınıza para alıp başka bir yere aktarmak). Başkası adına para aktarmak sizi bir para katırına (money mule) dönüştürebilir ve bu, bilmeden yapmış olsanız bile suçtur.
Bir işe alımcının gerçek olduğunu nasıl doğrularım?
İşe alımcıyı ve şirketi ayrı ayrı, size gönderilen bilgilerle değil, kendi bulduğunuz iletişim bilgileriyle doğrulayın. Bu rutin yaklaşık beş dakika sürer.
- İlanı şirketin kendi web sitesinde bulun. Size gönderilen bağlantıyı değil, yalnızca şirket adını aratın ve kariyer sayfasına gidin. Pozisyon orada yoksa insan kaynaklarına böyle bir pozisyon olup olmadığını sorun. FBI, sahte ilanların bir iş sitesindeki gerçek bir şirket sayfasında bile çıkabileceği konusunda uyarıyor.
- E-postanın alan adını kontrol edin. Acme'de çalışan bir işe alımcı @acme.com adresinden yazmalı, @acme-careers.net veya @gmail.com adresinden değil. Harf harf okuyun: “m” yerine “rn” yaygın bir hiledir.
- Şirketin santralini arayın. Numarayı resmi web sitesinden alın ve bu kişinin orada çalışıp çalışmadığını, o pozisyon için alım yapılıp yapılmadığını sorun.
- Bir ajanssa, ajansı kontrol edin. Ticaret sicilinde arayın (ABD'de Secretary of State, Birleşik Krallık'ta Companies House, Türkiye'de Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi) ve işe alımcının ajansın sitesinde yer aldığını doğrulayın. Bir şirketin güvenilir olup olmadığını nasıl anlarsınız rehberimiz sicilleri listeler.
- İşe alımcının profilini inceleyin. Yılların geçmişi olan, iş yeri doğrulaması bulunan, şirkette gerçek bağlantıları olan ve işe uygun paylaşımlar yapan bir LinkedIn profili arayın.
- Şirketten biriyle görüntülü mülakat isteyin. FBI, kimliğin görüntülü görüşmede doğrulanmasını ve varsa personel rehberiyle karşılaştırılmasını öneriyor. Görüntülü görüşmeyi reddeden veya yalnızca “yazılı mülakat” yapan bir işe alımcı tehlike işaretidir.
- Teklifi yazılı alın. Kimlik, vergi veya banka bilgisi paylaşmadan önce teklif şirketin antetli kâğıdında ve şirket e-postasından gelmeli.
Bir Search A-Z iş araması bu işin bir kısmını sizin yerinize yapabilir. İşe alımcının adını soyadını ve ülkesini girin, “İş bağlantısı”nı seçin ve şirketi, kullandığı e-postayı veya telefonu ekleyin. Rapor, doğru kişi olduğundan ne kadar emin olduğumuzu söyler; ardından mevcut görevini ve şirketini, iş geçmişini, herkese açık profesyonel profillerini, haberleri ve web'de bahsedilmeleri ve varsa herkese açık dolandırıcılık uyarılarını gösterir. Ayrıca e-postanın ve telefonun gerçek olup olmadığını, telefon hattının türünü (cep, sabit hat veya internet/VoIP numarası) ve dolandırıcılık riskini kontrol eder, şirketin sicil bilgilerini gösterir. Aradığınız kişiye asla haber verilmez.
Size ulaşan bir işe alımcıyı kontrol etmenizde sakınca yok. Search A-Z bir tüketici raporlama kuruluşu değildir; bu yüzden işverenler onu iş adaylarını elemek için kullanmamalıdır. İşe alım kararları için ABD'de FCRA'ya uygun bir geçmiş tarama hizmeti kullanın.
Bir LinkedIn işe alımcısının gerçek olup olmadığını nasıl kontrol ederim?
Profili açın, doğrulamasını ve geçmişini inceleyin, sonra kişiyi doğrudan şirketle teyit edin. Help Net Security'ye göre LinkedIn, Eylül 2025'ten bu yana “Recruiter” veya “Talent Acquisition Specialist” gibi işe alım unvanları kullanan üyelerin iş yerlerini doğrulamasını zorunlu tutuyor. Doğrulama rozeti işe yarar, ama orada durmayın: hesaplar ele geçirilebilir ve dolandırıcılar LinkedIn dışından, gerçek bir LinkedIn işe alımcısı gibi davranarak da mesaj atar.
- İddia ettiği şirket için iş yeri doğrulaması.
- Yıllardır var olan bir profil (profilin “Diğer” menüsündeki “Bu profil hakkında” bölümüne bakın).
- O şirkette gerçekten çalışan ortak bağlantılar.
- Şirketin kendi ekip sayfasıyla veya diğer herkese açık profillerle uyuşan bir ad ve fotoğraf.
- Profesyonel kalan ve sizi WhatsApp'a veya Telegram'a taşımaya çalışmayan mesajlar.
Sahte LinkedIn profillerini tanıma rehberimiz yapay zekâ ile üretilmiş fotoğrafları ve diğer işaretleri daha ayrıntılı ele alıyor.
Sahte bir iş mülakatı bilgisayarınıza kötü amaçlı yazılım yükleyebilir mi?
Evet. Bazı sahte işe alımcılar yazılım geliştiricileri ve kripto sektöründe çalışanları, kötü amaçlı yazılım yükleyen bir kodlama testi veya görüntülü görüşme “düzeltmesi” ile hedef alıyor. Güvenlik araştırmacıları Contagious Interview adlı bir kampanyayı Kuzey Kore'ye bağladı: The Hacker News'in haberine göre kripto danışmanlık firması gibi görünen paravan şirketler LinkedIn'de iş ilanı verdi, ardından adaylara şifre çalan kötü amaçlı yazılım yükleyen kodlar gönderdi. FBI, Nisan 2025'te paravan şirketlerden birinin alan adına el koydu.
Bir işe alımcıdan gelen kodu ana bilgisayarınızda asla çalıştırmayın, yazılım yüklemeyin veya komut yapıştırmayın. Teknik bir test yapmanız gerekiyorsa şirketin kendi işe alım platformunu kullanın ve önce şirketi doğrulayın.
Bir işe alımcıya hangi bilgileri vermek güvenlidir?
Yazılı bir tekliften önce yalnızca özgeçmişinizde yazanları paylaşın: ad, e-posta, telefon, iş geçmişi ve beceriler. Kimlik hırsızlarının istediği bilgileri, işvereni doğrulayıp yazılı bir teklif alana kadar saklayın.
| Başta paylaşmak güvenli | Yalnızca doğrulanmış yazılı tekliften sonra |
|---|---|
| Özgeçmiş, iş geçmişi, beceriler | T.C. kimlik numarası (ABD'de Social Security, Birleşik Krallık'ta National Insurance numarası) |
| E-posta ve telefon | Maaş için banka hesap bilgileri |
| Maaş beklentisi | Pasaportunuzun veya ehliyetinizin kopyası |
| Referanslar (izinleriyle) | Geçmiş kontrolü için doğum tarihi ve ev adresi |
Kart bilgilerinizi, şifrelerinizi veya tek kullanımlık kodlarınızı hiçbir aşamada bir işverenle paylaşmayın.
Sahte bir işe alımcı tarafından dolandırıldıysam ne yapmalıyım?
İletişimi ve ödemeleri kesin, paranızı ve kimliğinizi koruyun, sonra durumu bildirin.
- Ödemeyi bırakın. Hiçbir ücret “kazançlarınızın” veya bir işin kilidini açmaz.
- Bankanızı, ödeme uygulamanızı veya kripto borsanızı hemen arayın ve ödemeleri durdurmalarını veya iade etmelerini isteyin. Birleşik Krallık'ta bankanıza ulaşmak için 159'u arayın.
- Kimliğinizi veya Social Security numaranızı paylaştıysanız, ABD'de IdentityTheft.gov adresine gidin ve kredi dondurmayı düşünün. Birleşik Krallık'ta Cifas Protective Registration'ı değerlendirin.
- Bir şey yüklediyseniz, cihazın bağlantısını kesin, güvenlik taraması yapın ve şifrelerinizi başka bir cihazdan değiştirin.
- Kanıtları saklayın: mesajlar, kullanıcı adları, telefon numaraları, web siteleri, cüzdan adresleri ve işlem numaraları.
- Bildirin. ABD: ReportFraud.ftc.gov ve ic3.gov. Birleşik Krallık: Report Fraud (0300 123 2040) veya İskoçya'da 101 üzerinden Police Scotland; dolandırıcılık SMS'lerini 7726'ya iletin. Türkiye: en yakın polis merkezine veya Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunun; Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı sayfasında da bilgi bulabilirsiniz. Diğer AB ülkeleri: ulusal polisiniz. Profili LinkedIn'e veya iş sitesine de bildirin.
- “Paranızı geri alırız” tekliflerini görmezden gelin. Ücret karşılığında paranızı kurtarmayı vaat eden herkes ikinci bir dolandırıcılık yapıyordur.
Sonuç
Gerçek işe alımcılar gerçek şirket kanallarıyla çalışır, sizinle düzgün bir mülakat yapar ve asla para istemez. Bir iş teklifi birdenbire geliyorsa, az iş için çok para ödüyorsa ya da bir çek veya para yatırma talebiyle birlikte geliyorsa, şirketi ve işe alımcıyı kendi bulduğunuz iletişim bilgileriyle doğrulayana kadar onu dolandırıcılık olarak kabul edin.
Sıkça sorulan sorular
Bir işe alımcının güvenilir olduğunu nasıl anlarım?
Güvenilir bir işe alımcı şirketin kendi alan adından e-posta gönderir, resmi bir sicilde bulabileceğiniz bir şirket veya ajans için çalışır, şirketin sitesinde ya da iş yeri doğrulamasıyla LinkedIn'de yer alır, sizinle düzgün bir mülakat yapar ve asla para istemez. Orada çalıştığını teyit etmek için şirketin santralini arayın.
Bir işe alımcının bana WhatsApp'tan yazması normal mi?
Yalnızca siz başvurduktan veya onunla görüştükten sonra. Hiç başvurmadığınız bir iş için beklenmedik bir WhatsApp mesajı veya SMS, klasik bir dolandırıcılık açılışıdır. FTC, gerçek işverenlerin size bu şekilde ulaşmayacağını söylüyor.
Sahte bir işe alımcı neden özgeçmişimi ister?
Önce güven kazanmak, sonra T.C. kimlik numaranız, kimliğiniz ve banka bilgileriniz gibi kişisel bilgilerinizi toplamak ya da sizi bir görev dolandırıcılığına veya sahte çek dolandırıcılığına yönlendirmek için. Özgeçmişiniz tek başına düşük risklidir. Dolandırıcıların asıl istediği, ardından gelen bilgilerdir.
Bir iş benden ekipman almamı istiyorsa dolandırıcılık mıdır?
Size yatırmanız ve tedarikçilerine ödeme yapmanız için bir çek gönderiyorlarsa, evet. Çek karşılıksız çıkar ve bankanıza borçlanırsınız. Gerçek işverenler ekipmanı doğrudan gönderir veya bedelini maaş bordrosu üzerinden öder.
İşe alımcılar LinkedIn'de doğrulanabilir mi?
Evet. LinkedIn kimlik ve iş yeri için doğrulama rozetleri gösteriyor ve Eylül 2025'ten beri işe alım unvanı taşıyan üyelerin iş yerlerini doğrulamasını zorunlu tutuyor. Rozet işe yarar, ama hesaplar ele geçirilebildiği için kişiyi yine de doğrudan şirketle teyit edin.
Sahte işe alımcılar görüntülü mülakat yapar mı?
Bazıları yapar, bazıları deepfake kullanır. Çoğu görüntülü görüşmeden tamamen kaçınır ve yalnızca yazılı “mülakat” yapar. Şirketin sitesinden teyit edebileceğiniz biriyle yapılan gerçek bir görüntülü mülakat iyi bir işarettir, ama şirketi kendiniz aramanın yerini tutmaz.
İş adaylarını kontrol etmek için kişi arama kullanabilir miyim?
İşe alım kararları için hayır. Search A-Z gibi kişi arama siteleri ABD'deki FCRA kapsamında tüketici raporlama kuruluşu değildir. İşverenler FCRA'ya uygun bir geçmiş tarama hizmeti kullanmalı ve onun onay kurallarına uymalıdır. İş arayan birinin kendisine ulaşan bir işe alımcıyı kontrol etmesi farklı, kişisel bir kullanımdır.
Kaynaklar
- FBI Internet Crime Complaint Center, 2025 Internet Crime Report
- FTC Data Spotlight: sosyal medya dolandırıcılığı kayıpları 2020'nin sekiz katı (Nisan 2026)
- FTC: 2024'te bildirilen dolandırıcılık kayıpları 12,5 milyar dolara çıktı (Mart 2025)
- FTC Data Spotlight: para kazanmak için para ödemek, oyunlaştırılmış iş dolandırıcılıkları rekor kayıplara yol açıyor (Aralık 2024)
- FTC tüketici uyarısı: o iş teklifi mesajı büyük ihtimalle dolandırıcılık (Nisan 2026)
- FTC tüketici uyarısı: görev dolandırıcılıkları nasıl fark edilir ve nasıl önlenir (Ağustos 2025)
- FTC: iş dolandırıcılıkları
- FBI IC3 kamu duyurusu: dolandırıcılar iş ilanı sitelerini istismar ediyor (Şubat 2022)
- BBB Institute: 2025 BBB Scam Tracker Risk Report
- Lloyds Bank: sahte işler, gerçek kayıplar (Ağustos 2025)
- Help Net Security: LinkedIn şirket doğrulamasını genişletiyor, iş yeri kontrolünü zorunlu kılıyor (Eylül 2025)
- The Hacker News: Kuzey Koreli hackerlar sahte kripto firmaları üzerinden kötü amaçlı yazılım yayıyor (Nisan 2025)
Rakamlar, bu rehber güncellendiğinde her kaynağın yayımladığı en son verilerdir. Bildirilen dolandırıcılık kayıpları yalnızca alt sınırdır: dolandırıcılıkların çoğu hiç bildirilmez.